OBELISK STARSZEGO LEJTNANTA DAJLAGAJA NAGUMANOWA SIRAJEWICZA BOHATERA ZSRR MICHAŁÓW REGINÓW

Zdjęcia Obelisku starszego lejtnanta Dajlagaja Nagumanowa
w Michałowie-Reginowie,sierpień 2020r.

 

 

Dajlagaj Nagumanow Sirajewicz
Sztandar 166 pułku pancernego

Dajlagaj Nagumanow Sirajewicz(Нагуманов, Дайлягай Сираевич) urodził się 6-ego października 1922r. we wsi  Niżne-Armietowo w Baszkirskiej Autonomicznej Socjalistycznej Republice Radzieckiej.Był pochodzenia Tatarskiego.Uczęszczał do szkoły w miejscowości Sterlitamak,ukończył naukę na 9-ej klasie.Następnie pracował jako mechanik w gorzelni w tym samym mieście.Po wybuchu wojny sowiecko-niemieckiej w 1941r.został powołany do Armii Radzieckiej i wysłano go do Szkoły Oficerskiej  Wojsk Pancernych w Saratowie.Od października 1943 r. walczył na froncie w 166-ym  pułku inżynieryjno-pancernym (2-a brygada szturmowa inżyniersko-saperska ,70-a Armia Radziecka,1-y front białoruski).W krótkim czasie z dowódcy czołgu awansował na dowódce plutonu czołgów trałów.Pluton składał się z trzech czołgów T-34,które wyposażone były w trały przeciwminowe.W plutonie czołgów tylko czołg dowódcy plutonu posiadał radiostację.Obstawę czołgów stanowili żołnierze z oddziałów szturmowo-saperskich którzy byli wyposażeni w napierśnik stalowy wz.42(CH-42) i kamuflaż dwuczęściowy,,AMEBA” wz.36 nakładany na mundur.W oddziałach szturmowych byli zawodowi saperzy jak i żołnierze po przeszkoleniu saperskim.

Pagon starszego lejtnanta.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Czołgi średnie T-34 z zamocowanymi

trałami przeciwminowymi jakich używał

pluton Nagumanowa.

Struktura pułku inżynieryjno-pancernego.

 

Na zdjęciu widoczny napierśnik wz.42 i kamuflaż ,,AMEBA” wz.36.
Żołnierz Saperskiego Batalionu Szturmowego.(Magazyn Poligon nr.5(28) 2011)

12 października 1944r. podczas niemieckiego kontrnatarcia w okolicach Legionowa poległ śmiercią bohatera w wieku 22 lat.W rejonie w którym walczył Nagumanow operował  do 24 grudnia 1944r. IV Korpus Pancerny SS ,pod dowództwem SS-Obergruppenführera(generała Waffen-SS) Herberta Otto Gille.W skład IV korpusu wchodziły między innymi takie jednostki jak 3 Dywizja Pancerna SS ,,Totenkopf”, 5 Dywizja Pancerna SS,,Wiking”w skład której wchodził niemiecki pułk Germania oraz ochotnicy Norwescy,Szwedzi,Duńczycy,Belgowie,Holendrzy,Finowie i Estończycy,których wcielono do pułków: „Westland” i „Nordland”. Tym samym dywizja ta była jedną z najbardziej „międzynarodowych” dywizji Waffen-SS. Była też najsilniejszą dywizją SS, dorównując doborowym liniowym dywizjom Wehrmachtu.

Czołg PzKpfw VI Tiger z Dywizji Totenkopf.
Oficer z Pancernej Dywizji ,,totenkopf”.
Na czołgu Panther widoczny emblemat Dywizji ,,Wiking”
Żołnierz z Dywizji ,,Wiking” ,opaska na rękawie pułk ,,Westland”.
Opaska na ręke Dywizjii SS ,,Wiking”

Poniżej opis śmierci Nagumanowa z uzasadnienia o nadaniu pośmiertnie tytułu Bohatera Związku Radzieckiego.

,,Czołgi niemieckie widząc swoją przewagę liczebną wykonały kontratak na czołg starszego lejtnanta Nagumanowa,który przyjął nierówną walkę.Serią celnych wystrzałów zapalił trzy wrogie ,,pantery”,jednak faszyści nie odstępowali.Wkrótce Niemcom udało się zapalić czołg Dajlagaja Nagumanowa.Załoga została ranna.Dowódca rozkazał opuścić czołg,po czym sam usiadł za drążki sterownicze,poprowadził płonącą maszynę i staranował nią nadjeżdżającą panterę”.

 

Ci żołnierze bili Hitlerowców .Pamiątkowe zdjęcie przy zniszczonym czołgu Panther V.
Jeden z pomników na wschodzie upamiętniający czołgistów Gwardyjskich.Na cokole czołg ciężki IS(Iosif Stalin) z piękna odznaką Gwardyjską.

 

24 marca 1945r. przyznano mu pośmiertnie tytuł Bohatera Związku Radzieckiego.W lesie w okolicach wsi Michałów-Reginów gdzie poległ został pochowany a żołnierze ustawili obelisk,wykonany z betonu i polnych kamieni.Obelisk był zwieńczony metalową gwiazdą pięcioramienną w kolorze czerwonym.Była również wmurowana w obelisk tablica pamiątkowa   o wymiarach 40×40 cm.Po wojnie ekshumowano jego zwłoki i przeniesiono na Cmentarz Mauzoleum Żołnierzy Radzieckich przy ul.Żwirki i Wigury w Warszawie.

Nagumanow odznaczony był:

Order Czerwonego Sztandaru (15 listopada 1943)

Order Czerwonej Gwiazdy (12 lipca 1944)

Order Lenina (24 marca 1945, pośmiertnie)

Order Bohatera ZSRR (24 marca 1945, pośmiertnie)

Order Bohatera ZSRR.
Miejsce śmierci Nagumanowa z zaznaczonym nr. taktycznym czołgu nr.25.
Radziecka Obligacja Wojenna z 1944r.

Upamiętnienie:

Starszy lejtnant Dalajgaj Nagumanow  w miejscowości Sterlitamak w Baszkirii został upamiętniony ulicą.

Wybudowano pomnik z jego popiersiem w miejscowości Sterlitamak.Na pomniku widnieje napis:,,Герой Советского Союза Старший лейтенант Нагума́нов Дайлягай Сираевич 1922—1944.”,,Bohater Związku Radzieckiego starszy porucznik Nagumanow Dajlagaj Sirajewicz 1922-1944”.

10 września 2015r. w miejscowości Sterlitamak na budynku Szkoły Średniej nr. 4 odsłonięto tablicę pamiątkową ku czci bohatera Związku Radzieckiego D.S. Nagumanowa do której uczęszczał .W tym dniu w całej republice Baszkirii odsłonięto 82 tablice pamiątkowe poświęcone bohaterom Wojny Ojczyźnianej.Na tablicy widnieje napis:,.В НАШЕЙ ШКОЛЕ УЧИЛСЯ ГЕРОЙ СОВЕТСКОВО СОЮЗА НАГУМАНОВ ДАЛЯГАЙ СИРАЕВИЧ,ИНЖЕНЕРНЫЕ ВОЙСКА,РОССИЙСКОЕ ВОЕННО ИСТОРИЧЕСКОЕ ОБЩЕСТВО”,,W NASZEJ SZKOLE STUDIOWAŁ BOHATER ZWIĄZKU RADZIECKIEGO NAGUMANOW DAJLAGAJ SIRAJEWICZ,WOJSKA INŻYNIERYJNE, ROSYJSKIE WOJSKOWE TOWARZYSTWO HISTORYCZNE”.

12.05.2020r. Uchwałą Rządu Republiki Baszkortostanu(Baszkirii) nr.302,Szkoła Średnia Nr.4 w Sterlitamak otrzymała imię Bohatera Związku Radzieckiego Starszego Lejtnanta D.S. Nagumanowa.

 

 

Tablica pamiątkowa na Szkole nr.4 w Sterlitamak.

Moment odsłonięcia tablicy pamiątkowej.

Warta Honorowa Kadetów ze Szkoły średniej Nr.4 im.Nagumanowa przy tablicy upamiętniającej bohatera.

Ul.Nagumanowa w Sterlitamak.

Pomnik Nagumanowa w
Sterlitamak.
Pomnik Nagumanowa w
Sterlitamak.
Matka Nagumowa z Pionierami.
Cmentarz Mauzoleum Żołnierzy Radzieckich w Warszawie,gdzie obecnie pochowane są szczątki Dajlagaja Nagumanowa.
Czerwiec 2020r.członkowie stowarzyszenia ,,KURSK”przy obelisku.
Odznaka Stowarzyszenia ,,KURSK”.

W czerwcu 2020r. stowarzyszenie ,,KURSK”było na rekonansie przy obelisku.Są zainteresowani odnowieniem obelisku jednak nie zachowały się żadne zdjęcia obelisku, na podstawie których można by było przeprowadzić renowację obelisku.

,,Zadaniem stowarzyszenia KURSK jest wspomaganie samorządów lokalnych w zakresie opieki nad miejscami pamięci różnych formacji wojskowych,objętych ochroną przez Państwo Polskie.

Stowarzyszenie KURSK zajmuje się wolontariatem na cmentarzach wojennych w Polsce. W ramach swojej działalności remontują,odnawiają urządzenia i wystrój cmentarzy oraz innych miejsc pamięci, w tym pomników. Ponadto, przy współpracy z Polskim Czerwonym Krzyżem poszukują miejsc  pochówku żołnierzy WP i RKKA poległych na terenie kraju podczas działań wojennych.Ratują przed zniszczeniem pamiątki i zabytki związane tematycznie z różnymi strukturami wojskowymi.

Jeżeli posiadasz zdjęcia przedstawiające obelisk Dajlagaja Nagumanowa w stanie pierwotnym skontaktuj się bezpośrednio ze stowarzyszeniem ,,KURSK” lub pisz na mojego emaila: 9sabadach1@wp.pl

Literatura:

,,Dajlagaj Nagumanow-bohater Związku Radzieckiego spod Wieliszewa”Adam Rafał Kaczyński(Rocznik Legionowski Tom V/2012

ru.wikipedia

http://kadetstr.ru/news/

https://srgazeta.ru/articles/istoriya/

https://obd-memorial.ru/html/info.htm?id=4959757&p=4

http://www.sgvavia.ru/forum/535-1789-14

https://pl.wikipedia.org/wiki/IV_Korpus_Pancerny_SS#16_wrze%C5%9Bnia_1944_%E2%80%93_Obrona_Modlina